Toàn cảnh Tọa đàm
Tham dự Tọa đàm, về phía Văn phòng Quỹ Rosa Luxemburg có Ông Stefan Mentschel - Trưởng đại diện Văn phòng Quỹ Rosa Luxemburg tại Việt Nam; Bà Nguyễn Lệ Trang - Cán bộ Quản lý Dự án Văn phòng Quỹ Rosa Luxemburg tại Việt Nam. Về phía Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có PGS, TS. Lê Văn Chiến - Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công; TS. Nguyễn Thị Hồng Vân - Phó Vụ Trưởng Vụ Hợp tác quốc tế; PGS, TS. Đặng Thị Ánh Tuyết - Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học. Về phía Học viện Chính trị khu vực II có PGS, TS. Lê Thị Anh Đào - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Giám đốc Học viện; Đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Học viện. Về phía đại biểu các tỉnh, thành phố, địa phương và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu có Đại diện Ban Tuyên giáo các tỉnh, thành ủy; Đại diện lãnh đạo các Trường Chính trị tỉnh Tây Ninh, Lâm Đồng; Đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân và các phòng chuyên môn của xã, phường thuộc tỉnh Lâm Đồng, Tây Ninh, Gia Lai, Thành phố Đồng Nai; Lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; cùng các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên và đông đảo đại biểu tham dự Tọa đàm. Tọa đàm diễn ra trong một ngày, gồm hai phiên thảo luận và hai phiên bàn tròn chuyên sâu, tập trung làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn về sự tham gia của người dân trong quản trị môi trường; đồng thời trao đổi các giải pháp sự tham gia thực chất của người dân trong điều kiện tổ chức và vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
TS. Lê Thị Anh Đào - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II phát biểu chào mừng.
Phát biểu chào mừng, TS. Lê Thị Anh Đào trân trọng cám ơn sự có mặt của quý đại biểu, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế. TS. Lê Thị Anh Đào nhấn mạnh ý nghĩa của việc nghiên cứu sự tham gia của người dân trong quản trị môi trường trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp được triển khai. Đây là cơ sở để bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống và môi trường sinh thái.
Ông Stefan Mentschel - Trưởng đại diện Văn phòng Quỹ Rosa Luxemburg phát biểu.
Phát biểu tại Tọa đàm, ông Stefan Mentschel trao đổi một số vấn đề liên quan đến quản trị môi trường và sự tham gia của người dân, góp thêm góc nhìn và kinh nghiệm quốc tế cho các nội dung thảo luận.
PGS, TS. Lê Văn Chiến - Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công phát biểu khai mạc và trình bày báo cáo đề dẫn.
Phát biểu khai mạc và trình bày báo cáo đề dẫn, PGS, TS. Lê Văn Chiến tập trung làm rõ vấn đề “chất lượng tham gia” trong quản trị môi trường. Từ đó, đặt ra yêu cầu không chỉ bảo đảm quyền tham gia của người dân về mặt thể chế mà quan trọng hơn là xây dựng các cơ chế để quyền tham gia được thực hiện thực chất, có khả năng tác động đến quá trình quản trị và ra quyết định về môi trường.
TS. Vũ Văn Phong - Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin khoa học và Tạp chí, Học viện Chính trị Khu vực II trình bày tham luận.
TS. Trương Thị Mỹ Nhân - Giảng viên cao cấp Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường trình bày tham luận
Ông Nguyễn Mộng Tuân - Chủ tịch Tập đoàn TFI trình bày tham luận
Tiếp đó, Toạ đàm bước vào Phiên 1 với chủ đề “Từ quyền tham gia đến cơ chế thực thi trong chính quyền địa phương hai cấp” tập trung làm rõ những vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn liên quan đến quyền tham gia của người dân trong quản trị môi trường. Các nhà khoa học trình bày tham luận về các nội dung: “Từ quyền tham gia đến tham gia thực chất trong quản trị môi trường: Một tiếp cận lý luận” của TS. Trương Thị Mỹ Nhân, Giảng viên cao cấp Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường; “Đánh giá mức độ hoàn thiện của khung pháp lý Việt Nam về quyền tham gia của người dân trong bảo vệ môi trường” của TS. Vũ Văn Phong, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin khoa học và Tạp chí, Học viện Chính trị Khu vực II; “Vai trò của doanh nghiệp trong thúc đẩy sự tham gia của các bên liên quan vào bảo vệ môi trường - kinh nghiệm từ Tập đoàn TFI” của Ông Nguyễn Mộng Tuân, Chủ tịch Tập đoàn TFI.
Các tham luận đi sâu nhận diện khoảng cách giữa quyền tham gia được thể chế hóa và sự tham gia thực chất của người dân; đánh giá mức độ hoàn thiện của khung pháp lý Việt Nam; đồng thời phân tích vai trò của doanh nghiệp trong thúc đẩy sự tham gia của các bên liên quan vào bảo vệ môi trường. Sau các tham luận, GS, TS. Bùi Thế Cường, Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học xã hội Vùng Nam Bộ và PGS, TS. Nguyễn Thị Hồng Xoan, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, tham gia đặt câu hỏi, bình luận và trao đổi, góp phần làm rõ những vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn được đặt ra từ các tham luận.
Toàn cảnh trao đổi, thảo luận sôi nổi tại Phiên 1.
Các đại biểu trao đổi, thảo luận tại Bàn tròn 1.
Tiếp theo nội dung Bàn tròn 1 với chủ đề “Thể chế hóa quyền tham gia môi trường trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp và thực tiễn của Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Lâm Đồng và Tây Ninh”, do TS. Hoàng Thị Cường điều phối, tập trung trao đổi về yêu cầu chuyển hóa quyền tham gia của người dân từ các quy định pháp lý thành cơ chế thực thi cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn tại cơ sở. Các đại biểu tập trung trao đổi về việc hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm bảo đảm và phát huy quyền tham gia của người dân trong quản trị môi trường, đáp ứng yêu cầu tổ chức và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Trong đó, chú trọng xác định rõ cơ chế, trách nhiệm và phương thức để người dân tham gia vào các quá trình cung cấp thông tin, phản ánh, kiến nghị, giám sát và đóng góp ý kiến đối với các vấn đề môi trường tại địa phương. Cơ chế tiếp nhận, xử lý và phản hồi các phản ánh, kiến nghị của người dân về môi trường. Theo đó, cần nâng cao hiệu quả truyền thông môi trường, bảo đảm thông tin được cung cấp đầy đủ, kịp thời, dễ tiếp cận; đồng thời xây dựng cơ chế phản hồi rõ ràng, minh bạch, giúp người dân biết ý kiến, kiến nghị của mình được tiếp nhận và xử lý như thế nào. Các đại biểu cũng trao đổi về sự tham gia của các nhóm cộng đồng yếu thế trong quản trị môi trường đô thị, nông thôn qua đó nhấn mạnh vai trò của công tác xã hội trong hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương tiếp cận thông tin, bày tỏ tiếng nói, tham gia quá trình ra quyết định và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng trong các vấn đề môi trường. Bên cạnh đó, vai trò của công tác dân vận, tuyên truyền, vận động Nhân dân trong huy động sự tham gia của cộng đồng vào bảo vệ môi trường cũng được phân tích từ nhiều góc độ. Kinh nghiệm tổ chức thực hiện quyền tham gia của người dân tại các địa bàn có đặc điểm khác nhau, như khu vực miền núi, địa bàn phát triển du lịch sinh thái và các đô thị lớn, được trao đổi nhằm làm rõ yêu cầu lựa chọn phương thức phù hợp với từng điều kiện cụ thể. Một vấn đề quan trọng được đặt ra là nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở trong tổ chức thực hiện quyền tham gia của người dân về môi trường, nhất là trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho cán bộ cơ sở về tiếp nhận ý kiến, đối thoại, xử lý phản ánh, truyền thông và huy động sự tham gia của cộng đồng.
Kết thúc phiên làm việc buổi sáng, PGS, TS. Lê Văn Chiến phát biểu tổng kết, khái quát những nội dung trọng tâm được trao đổi, đồng thời định hướng các vấn đề tiếp tục được tập trung thảo luận trong phiên làm việc buổi chiều.
Tiếp nối chương trình buổi chiều, Phiên 2 được diễn ra với chủ đề “Từ tiếng nói cộng đồng đến dữ liệu, phản hồi và giải trình” chuyển trọng tâm thảo luận sang các cơ chế bảo đảm tiếng nói của người dân được tiếp nhận, phản hồi, giải trình và sử dụng làm cơ sở cho quá trình ra quyết định về môi trường ở cơ sở.
TS. Vũ Thái Hạnh - Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường trình bày báo cáo nghiên cứu tại Phiên 2.
Mở đầu Phiên 2, TS. Vũ Thái Hạnh trình bày báo cáo nghiên cứu “Thực trạng sự tham gia của người dân trong quản trị môi trường qua khảo sát tỉnh Lâm Đồng và Đồng Nai”. Báo cáo cung cấp những luận cứ thực tiễn phục vụ đánh giá chất lượng tham gia của người dân, đồng thời nhận diện những vấn đề đặt ra trong quá trình tổ chức thực hiện tại địa phương.
Các đại biểu trao đổi, thảo luận tại Bàn tròn 2.
Bàn tròn 2 với chủ đề “Giải pháp ưu tiên nâng cao chất lượng tham gia của người dân vào quản trị môi trường cơ sở đến năm 2030”, do PGS, TS. Đặng Thị Ánh Tuyết - Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh điều phối, tập trung trao đổi, xác định các giải pháp ưu tiên, có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả sự tham gia của người dân trong quản trị môi trường ở cơ sở đến năm 2030. Trọng tâm thảo luận là làm rõ cách thức chuyển các ý kiến, phản ánh và nhu cầu của người dân thành dữ liệu phục vụ quản trị và hoạch định chính sách. Các đại biểu đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế thu thập, tổng hợp, phân tích và sử dụng ý kiến người dân một cách có hệ thống, bảo đảm tiếng nói của cộng đồng được phản ánh trong quá trình xây dựng và thực hiện các quyết định quản trị môi trường. Cùng với đó, cơ chế phản hồi và giải trình của chính quyền cơ sở trước các ý kiến, kiến nghị của người dân được đặc biệt quan tâm. Việc tham gia không chỉ dừng lại ở khâu tiếp nhận ý kiến mà cần bảo đảm có phản hồi cụ thể, xác định rõ trách nhiệm xử lý và giải thích kết quả giải quyết. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền. Các đại biểu cũng trao đổi về yêu cầu đánh giá mức độ ảnh hưởng của ý kiến người dân đối với các quyết định quản trị môi trường, hướng tới xây dựng những phương thức và tiêu chí phù hợp để đo lường mức độ tham gia thực chất, hạn chế tình trạng tham gia mang tính hình thức, trong đó tiếng nói của người dân được ghi nhận nhưng chưa thực sự tác động đến quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Cải cách quy trình, thủ tục hành chính công theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tham gia quản trị môi trường cũng là một nội dung được tập trung thảo luận. Theo đó, cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình, tăng khả năng tiếp cận thông tin, mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến, phản ánh; đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch và khả năng phản hồi của chính quyền cơ sở. Bên cạnh đó, các đại biểu làm rõ vai trò của công tác dân vận, tuyên truyền và vận động Nhân dân trong thúc đẩy sự tham gia vào bảo vệ môi trường, nhất là tại các địa bàn đô thị có quy mô dân số lớn, đặc điểm quản trị phức tạp. Công tác dân vận cần gắn với cung cấp thông tin, đối thoại, lắng nghe và giải quyết những vấn đề môi trường thiết thực mà người dân quan tâm. Từ thực tiễn vận hành chính quyền cấp xã, phường sau sắp xếp đơn vị hành chính, các đại biểu nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức lấy ý kiến, tiếp nhận và phản hồi ý kiến của người dân về môi trường; đồng thời trao đổi các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện ở cơ sở, bảo đảm sự tham gia của người dân phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn. Trên cơ sở các nội dung trao đổi, Bàn tròn 2 hướng tới xác định một số kiến nghị, giải pháp ưu tiên và khả thi đến năm 2030, tập trung vào hoàn thiện thể chế; nâng cao năng lực chính quyền cơ sở; đổi mới cơ chế phản hồi và giải trình; cải cách quy trình hành chính; tăng cường công tác dân vận; xây dựng cơ chế sử dụng dữ liệu và ý kiến của người dân làm cơ sở cho quản trị môi trường hiệu quả, minh bạch và có sự tham gia thực chất. Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu tiếp tục đặt câu hỏi, bình luận và thảo luận chung, tập trung làm rõ những vấn đề đặt ra từ các tham luận, báo cáo nghiên cứu và nội dung trao đổi tại hai bàn tròn. Các ý kiến được tiếp cận từ nhiều góc độ, kết nối giữa lý luận, pháp luật, quản trị công, công tác dân vận, công tác xã hội và thực tiễn tổ chức thực hiện tại địa phương.
PGS, TS. Lê Văn Chiến - Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công phát biểu tổng kết.
Phát biểu tổng kết Tọa đàm, PGS, TS. Lê Văn Chiến khái quát những kết quả nổi bật của chương trình, đồng thời nhấn mạnh những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu liên quan đến chất lượng tham gia của người dân, cơ chế phản hồi và giải trình, năng lực thực thi của chính quyền cơ sở và các điều kiện bảo đảm để sự tham gia của người dân trong quản trị môi trường ngày càng thực chất, hiệu quả.
TS. Lê Thị Anh Đào - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II phát biểu bế mạc.
Phát biểu bế mạc Tọa đàm, TS. Lê Thị Anh Đào khẳng định, Tọa đàm “Quản trị môi trường với sự tham gia của người dân trong chính quyền địa phương hai cấp” là diễn đàn khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về quyền tham gia của người dân trong quản trị môi trường trong điều kiện tổ chức và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Qua các tham luận, báo cáo nghiên cứu và trao đổi tại các phiên làm việc, Tọa đàm tập trung nhận diện những yêu cầu đặt ra đối với việc thể chế hóa quyền tham gia của người dân; xây dựng cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị; nâng cao trách nhiệm phản hồi và giải trình của chính quyền cơ sở; phát huy vai trò của công tác dân vận, công tác xã hội, doanh nghiệp và các chủ thể xã hội; đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở trong tổ chức thực hiện quyền tham gia của người dân về môi trường. Kết quả Tọa đàm góp phần bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện cơ chế quản trị môi trường theo hướng phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm người dân không chỉ được biết, được tham gia mà còn có khả năng tác động thực chất đến quá trình hoạch định và thực thi các quyết định quản trị môi trường ở cơ sở. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương và hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng tham gia của người dân trong quản trị môi trường đến năm 2030.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Tọa đàm.
Một số hình ảnh tại Toạ đàm:
Tọa đàm kết thúc chiều cùng ngày./.