Thực hiện Quyết định số 319-QĐ/HVCTKVII, ngày 16/3/2026 của Học viện Chính trị khu vực II về việc cử Khoa Lịch sử Đảng đi nghiên cứu thực tế năm 2026. Khoa đã tìm hiểu về lịch sử đấu tranh cách mạng, thực trạng phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng an ninh tại Đặc khu Thổ Châu (tỉnh An Giang) trong bối cảnh thực hiện mô hình tổ chức chính quyền mới.
Đặc khu Thổ Châu là 1 trong 3 đặc khu của tỉnh An Giang (được thành lập từ xã Thổ Châu, TP Phú Quốc), có diện tích 13,98km2, vớihơn 2.000 nhân khẩu. Thổ Châu có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh. Thổ Châu cách xa đất liền, nằm ở vị trí tiền tiêu thuộc vùng biển phía Tây Nam của Tổ quốc - có điểm cơ sở A1 theo tuyên bố chủ quyền về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải trên vùng biển Việt Nam; tiếp giáp với đường hàng hải quốc tế khoảng 12 hải lý, vùng biển lịch sử tiếp giáp với Vương quốc Campuchia nằm trong vịnh Thái Lan, cách trung tâm TP Phú Quốc hơn 100km, cách TP Rạch Giá 220km. Đặc khu Thổ Châu, được biết đến là một “viên ngọc thô”, có vẻ đẹp hoang sơ nơi đầu sóng, ngọn gió, với những địa điểm như: Bãi Ngự, Hòn Nhạn - nơi đặt Cột mốc A1, Hòn Cao, Hòn Từ, với hệ sinh thái san hô đa dạng…
Khoa Lịch sử Đảng thăm Điểm cơ sở A1 - Cột mốc đánh dấu chủ quyền quốc gia
Quá trình nghiên cứu thực tế, Khoa đã làm việc với đại diện Đảng ủy đặc khu Thổ Châu về tình hình phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh, về thực tiễn củng cố “thế trận lòng dân” và chiến lược bảo vệ đảo, giữ dân tại đảo tiền tiêu, công tác phối hợp quân - dân trên đảo. Hiện nay, đặc khu Thổ Châu đang chuyển mình hướng biển, 3 trụ cột chiến lược được xác định là: Kinh tế biển bền vững - Chuyển đổi số - Quốc phòng tiền tiêu. Ngành mũi nhọn: Đánh bắt và nuôi trồng hải sản vẫn là nguồn thu nhập chính. Thổ Châu đã hình thành các nghiệp đoàn nghề cá và tổ nuôi cá lồng bè quy mô lớn. Về an sinh xã hội, tỷ lệ hộ nghèo trên đảo giảm xuống mức ấn tượng, chỉ còn dưới 1% (khoảng 3-5 hộ nghèo và cận nghèo); hơn 75% nhà ở của người dân đã đạt chuẩn kiên cố “3 cứng”. Về giáo dục & Y tế: Hệ thống trường liên cấp từ mầm non đến THCS được đầu tư khang trang. Trạm y tế xã đã đạt chuẩn quốc gia, đảm bảo công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho quân, dân trên đảo và khách lưu trú…
Bên cạnh đó, Khoa dâng hương tưởng niệm tại Đền thờ Thổ Châu - trung tâm văn hóa - lịch sử, nơi thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các anh hùng liệt sĩ và hơn 500 đồng bào bị quân Pol Pot sát hại năm 1975; Đền thờ là điểm tựa tinh thần vững chãi cho người dân mỗi chuyến đi biển. Thổ Châu không chỉ là một điểm đến, đó là một hành trình tìm về với biển đảo quê hương, nơi mỗi tấc đất, mỗi ngọn sóng đều mang đậm hồn cốt dân tộc, là nơi ghi dấu những câu chuyện lịch sử hào hùng và sự hy sinh thầm lặng của quân và dân ta trong công cuộc đấu tranh bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia. Với vị trí là điểm cực Tây Nam của Tổ quốc, Thổ Châu được ví như một “pháo đài” vững chãi giữa biển khơi. Hình ảnh những chiến sĩ Hải quân, Biên phòng ngày đêm chắc tay súng, cùng những ngư dân bám biển không chỉ là biểu tượng của tinh thần yêu nước, mà còn khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Việt Nam trên vùng biển, đảo phía Nam Tổ quốc.
Khoa Lịch sử Đảng chụp hình lưu niệm tại cột cờ Tổ quốc trên đặc khu Thổ Châu
Thổ Châu ngày nay đang thay da đổi thịt từng ngày với những con số ấn tượng về phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Cộng đồng cư dân gắn kết nơi đầu sóng; đa số là ngư dân bám biển lâu năm, cùng với các lực lượng quân đội (Hải quân vùng 5, Biên phòng, Cảnh sát biển) và cán bộ công chức; phân bố: Cư dân tập trung chủ yếu tại khu vực Bãi Ngự và Bãi Vong - hai “lá phổi” sinh hoạt và kinh tế chính của đảo. Theo các đề án quy hoạch đến năm 2030, Đặc khu Thổ Châu đang từng bước hoàn thiện các tiêu chí để chuyển đổi mô hình quản lý hành chính nhằm khẳng định mạnh mẽ hơn nữa vai trò bảo vệ chủ quyền và phát triển kinh tế biển phía Tây Nam Tổ quốc…
Từ thực tiễn nghiên cứu thực tế, Khoa đã xây dựng các báo cáo thu hoạch: Xây dựng “thế trận lòng dân” trên đặc khu Thổ Châu, tỉnh An Giang; Phát huy giá trị các di tích lịch sử cách mạng tại Thổ Châu trong giai đoạn hiện nay; Truyền thống yêu nước và tinh thần bảo vệ chủ quyền của Nhân dân vùng biển đảo Tây Nam Tổ quốc; Công tác phối hợp giữa lực lượng vũ trang và Nhân dân trong bảo vệ quốc phòng - an ninh vùng biển đảo Tây Nam của Tổ quốc; đời sống ngư dân và công tác bám biển, giữ đảo tại đặc khu Thổ Châu hiện nay...
Những kết quả thu được qua chuyến nghiên cứu thực tế góp phần bổ sung, làm phong phú kiến thức thực tiễn, phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy và nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của Khoa Lịch sử Đảng./.
Thư ký tòa soạn